Ερευνητικά Προγράμματα

Οι καθηγητές και λέκτορες του Τμήματος αναπτύσσουν πολύπλευρες ερευνητικές δραστηριότητες, όπως προκύπτει από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από την συμμετοχή τους σε επιστημονικά συνέδρια – σταθερή και μαζική είναι, π.χ., η συμμετοχή μελών ΔΕΠ του Τμήματος στα ετήσια συνέδρια της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, αλλά και στα ετήσια συνέδρια ευρωπαϊκών εταιρειών, όπως η Political Studies Association της Μεγάλης Βρετανίας – αλλά και από τις συναφείς δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στο ίδιο το Τμήμα. Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερης μνείας αξίζουν τα εξής ερευνητικά προγράμματα που πραγματοποιούνται/θηκαν στο Τμήμα:

Δράση «Αριστεία Ι» (2013-5): «Εκσυγχρονισμός εναντίον παράδοσης: η διείσδυση της κεμαλικής ιδεολογίας στη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης, 1920-1930» (ακρωνύμιο: KEITH, επιστημονικός υπεύθυνος: Επίκ. Καθηγητής Βέμουντ Ώρμπακε) – βλ. www.keith.gr

Γενικά, η βιβλιογραφία σχετικά με τη μειονότητα της Θράκης έχει έναν αποσπασματικό χαρακτήρα, στερείται ουσιαστικών πληροφοριών και λεπτομερούς ανάλυσης και τοποθετείται κυρίως μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Τα τελευταία χρόνια, έχουν εμφανιστεί νέες μελέτες με έμφαση στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Θράκη και στην κοινωνική ανθρωπολογία της μουσουλμανικής μειονότητας, αλλά η έρευνά τους δεν επεκτάθηκε μέχρι την περίοδο του Μεσοπολέμου. Είναι χαρακτηριστικό, ότι πολλές πρόσφατες μελέτες εντοπίζουν τα σημαντικά κενά που υπάρχουν στην κατανόηση του ιστορικού, κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου που διαμόρφωσε τη θέση και τη στάση της μειονότητας μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ΚΕΙΤΗ επιδίωξε να καλύψει τα κενά στην έρευνα για την μουσουλμανική μειονότητα της ελληνικής Θράκης τοποθετώντας την σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώχθηκε: α) η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που αναπτύχθηκαν μέσα στη μουσουλμανική κοινότητα και η παράλληλη λεπτομερειακή καταγραφή της μεταμόρφωσης της ταυτότητας της μειονότητας, β) η διερεύνηση της επίδρασης αυτής της μεταμόρφωσης στις σχέσεις της μειονότητας με τις επίσημες ελληνικές αρχές, καθώς και με την Τουρκία, γ) η διεύρυνση της γνώση μας για τον τρόπο με τον οποίον οι μουσουλμανικοί μειονοτικοί πληθυσμοί των βαλκανικών εθνικών κρατών επηρεάστηκαν από τους «μετασεισμούς» του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και από την «κεμαλική επανάσταση» στην Τουρκία.

Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της πράξης ΑΡΙΣΤΕΙΑ Ι του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και εθνικούς πόρους.

 

Δράση «Αριστεία ΙΙ» (2014-5): «Λαϊκιστικός λόγος και δημοκρατία» (ακρωνύμιο: POPULISMUS, επιστημονικός υπεύθυνος: Καθηγητής Γιάννης Σταυρακάκης, συνεργαζόμενος: Επίκ. Καθηγητής Αλέξανδρος Κιουπκιολής) – βλ. www.populismus.gr

Τα τελευταία χρόνια ο λαϊκισμός έχει επιστρέψει στο διεθνές πολιτικό προσκήνιο. Μεταξύ άλλων, μια σειρά από κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής που απορρίπτουν τη λεγόμενη «Συναίνεση της Ουάσινγκτον» αλλά και μια ομάδα από ακροδεξιά κόμματα που πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη, προωθώντας ξενοφοβικά και ρατσιστικά στερεότυπα, πιστοποιούν αυτήν την τάση. Eπιπλέον, καταδεικνύουν τις αντιθετικές εκφάνσεις της. Το ερευνητικό πρόγραμμα POPULISMUS στόχευσε καταρχάς στην καταγραφή και συγκριτική χαρτογράφηση του λαϊκιστικού λόγου που εκπέμπεται από τέτοιου είδους πηγές, δίνοντας έμφαση στις σύγχρονες μορφές του. Με τον τρόπο αυτό επιχειρήθηκε να διευκολυνθεί η επαναξιολόγηση της έννοιας του «λαϊκισμού» και η άρθρωση μιας θεωρητικής προσέγγισης ικανής να αναπροσανατολίσει την εμπειρική ανάλυση της λαϊκιστικής ιδεολογίας στο πλανητικό περιβάλλον του 21ου αιώνα. Ξεκινώντας από τον θεωρητικό προσανατολισμό που προσφέρει η θεωρία του λόγου της «Σχολής του Essex», το έργο POPULISMUS υιοθέτησε μια μεθοδολογία ανάλυσης λόγου για να διερευνήσει τις ποικίλες μορφές της λαϊκιστικής πολιτικής, να τεκμηριώσει την ανάγκη μελέτης της αναδυόμενης αντίθεσης μεταξύ λαϊκισμού και αντι-λαϊκισμού και να αξιολογήσει τις συνέπειές της πάνω στην ποιότητα της δημοκρατίας.

Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της πράξης ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΙΙ του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και εθνικούς πόρους.

 

Help me Vote – Ηλεκτρονικός Σύμβουλος Ψήφου

To HelpMeVote (επιστημονικός υπεύθυνος αν. Καθηγητής Ιωάννης Ανδρεάδης) είναι μία διαδικτυακή εφαρμογή που βοηθάει τους ψηφοφόρους να μάθουν σε ποια πολιτικά κόμματα βρίσκονται πιο κοντά. Το HelpMeVote έχει εφαρμοστεί στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες σε συνεργασία με ειδικούς στα τοπικά πολιτικά κόμματα. Για την εφαρμογή στην Ελλάδα ο κ. Ανδρεάδης συνεργάζεται με τον Καθηγητή Θεόδωρο Χατζηπαντελή και με ομάδα ειδικών στα Ελληνικά πολιτικά κόμματα. http://www.helpmevote.gr

 

Χρηματοδότηση μελετών Ιδρύματος Λάτση (2014): «Άνθρωποι του Κάτω Κόσμου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισμού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός» συντονιστής: Καθηγητής Γιώργος Μαργαρίτης.

 

Διδακτικό και ερευνητικό πρόγραμμα Rothschild Foundation (HANADIV) Europe (2013-4), «Η γενοκτονία των Εβραίων της Ελλάδας και η ανασυγκρότηση της εβραϊκής κοινότητας Θεσσαλονίκης κατά την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία (1945-1955): αντισημιτισμός, θεσμική και οικονομική ανασύσταση. Συγκρίσεις με την Ευρώπη», επιστημονικός υπέυθυνος: Αναπλ. Καθηγητής Δημοσθένης Δώδος.

Πρόγραμμα Αριστείας Επιτροπής Ερευνών ΑΠΘ για καθηγητές και λέκτορες - «Εναλλακτικά εγχειρήματα στον αστικό χώρο στην Ελλάδα της κρίσης», επιστημονικός υπέυθυνος: Επίκουρος καθηγητής Κάρολος-Ιωσήφ Καβουλάκος, 2013-2014.

Ενίσχυση Ερευνητικής Δραστηριότητας Ανθρωπιστικών Επιστημών (β' φάση) (2013): Αποθετήριο υλικού φοιτητικών εκλογών 1974-2014,  επιστημονικός υπεύθυνος: Καθηγητής Θεόδωρος Χατζηπαντελής.

Πρόγραμμα Αριστείας Επιτροπής Ερευνών ΑΠΘ για καθηγητές και λέκτορες - «Το πλήθος και τα κοινά: νέες συλλογικές δράσεις στις αρχές του 20ου αιώνα», επιστημονικός υπεύθυνος: Λέκτορας Αλέξανδρος Κιουπκιολής, 2011-2012.

Εξάλλου, καθηγητές του Τμήματος συμμετείχαν/συμμετέχουν ενεργά ως partners σε ευρύτερα ευρωπαϊκά και άλλα προγράμματα και ερευνητικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων και τα: COST:

(α) «The True European Voter: A Strategy For Analysing the Prospects of European Electoral Democracy That Includes the West, the South and the East of the Continent» (TEV) (ISCH Action IS0806) (Χατζηπαντελής, Ανδρεάδης),

(β) «Populist Political Communication» (Σταυρακάκης, Ανδρεάδης),

(γ) «Comparative Analysis of Conspiracy Theories» (Σταυρακάκης)

MEMOTRADE (CIRCLE2-ERA-NET) (2014-2016) (Σταυρακάκης)

Das Südosteuropa der Regionen, 2008-2012 (Der Balkan-Kommission - Österr. Akademie der Wissenschaften) (Ώρμπακε)

COMPARE [Σύγκριση πρωτοβουλιών οικονομικής αυτοδιαχείρισης και αυτο-οργάνωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο], 2013-2014, στα πλαίσια του διαπανεπιστημιακού ευρωπαϊκού προγράμματος ΕΙΝS «Network of Excellence in Computer Science» (Κιουπκιολής)

«ΤΟ ΑΠΘ ΣΗΜΕΡΑ: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΑΙ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ» - Ερευνητικό Πρόγραμμα ποσοτικών ερευνών στα μέλη ΔΕΠ, στους Διοικητικούς υπαλλήλους και τους φοιτητές (Φορέας Ανάθεσης και Υλοποίησης: Πρυτανεία ΑΠΘ, Εκτέλεση: Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Πολιτικών Επιστημών & Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ) (Βερναρδάκης)

«ΘΑΛΗΣ-ΕΜΠ-ΥδρόΠολη: Διερεύνηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της Αστικής Ανάπτυξης και των Υποδομών Νερού στην πόλη με έμφαση σε καινοτόμες παρεμβάσεις κατανεμημένης διαχείρισης» (Βερναρδάκης).

Στο πλαίσιο της λειτουργίας του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Πολιτικής Έρευνας του Τμήματος έχουν αναληφθεί πλήθος ερευνητικών έργων για τη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς και ειδικότερα της πολιτικής συμπεριφοράς. Τέλος, το Τμήμα συμμετέχει ως εταίρος σε διεθνή δίκτυα για την ανάλυση των χαρακτηριστικών του πολιτικού προσωπικού (CSS Candidates Survey Study), εφαρμογή ηλεκτρονικών συμβούλων ψήφου στις Ευρωπαϊκές εκλογές (HelpMeVote), ενώ υλοποιεί την εθνική εκλογική έρευνα εκλογικής συμπεριφοράς (ELNES).