Νεώτερη Ελληνική Πολιτική Ιστορία (1821-1909)

Διδάσκοντες: 
ECTS: 
5
Κωδικός Μαθήματος: 
ΚΥ0103
Κύκλος / Επίπεδο: 
Προπτυχιακό
Υποχρεωτικό / Επιλογής: 
Υποχρεωτικό
Περίοδος Διδασκαλίας: 
Χειμερινό
Περιεχόμενο Μαθήματος: 

Το μάθημα εξετάζει την ιστορία του ελληνικού κράτους τον 19ο αιώνα ακολουθώντας τους εξής θεματικούς άξονες: 1) Η γέννηση του ελληνικού κράτους, 1821-1832 - Το ελληνικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα: ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά χαρακτηριστικά. - Η επανάσταση του 1821: ο χώρος, οι άνθρωποι, ο πόλεμος, η πολιτική, οι νεοτερικοί θεσμοί εξουσίας, ο εμφύλιος, η διπλωματία, τα κοινωνικά και πολιτικά αιτήματα της ελληνικής επανάστασης. - Η πρώτη απόπειρα συγκρότησης σύγχρονου κράτους: ο κυβερνήτης Ι. Καποδίστριας, η κοινωνία και η οικονομία, οι προσπάθειες ρύθμισης του ελληνικού ζητήματος, η αντιπολίτευση, η ρήξη, ο εμφύλιος. 2) Η θεμελίωση του κράτους, 1833 - 1909 α) Η βαυαρική Μοναρχία, 1833-1862: - Η Αντιβασιλεία, η απόλυτη Μοναρχία, η συνταγματική Μοναρχία. Η διοικητική γραφειοκρατία, η νομοθεσία, ο κρατικός συγκεντρωτισμός, η κοινωνία και η οικονομία, οι κοινωνικές και πολιτικές ελίτ. - Τα πολιτικά κόμματα και οι πελατειακές σχέσεις. Το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Το Σύνταγμα και η εγκαθίδρυση του κοινοβουλευτισμού. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων. - Οι Μεγάλες Δυνάμεις και το ελληνικό Βασίλειο. Η Μεγάλη Ιδέα και ο αλυτρωτισμός. Το κίνημα του 1862 και η έξωση του βασιλιά Όθωνα. β) Η βασιλευόμενη δημοκρατία, 1864 -1881: - Η μεταπολίτευση και το φιλελεύθερο σύνταγμα του 1864. Η νέα δυναστεία, η οργάνωση της δημόσιας διοίκησης, η πολιτική του Στέμματος, η δημιουργία νέων πολιτικών κομμάτων, η λειτουργία του κοινοβουλευτισμού, η αγροτική μεταρρύθμιση (1871), η πολιτική κρίση (1864-1875). Η αρχή της δεδηλωμένης (1875). - Η βρετανική πολιτική για την Ελλάδα και η ελληνική εξωτερική πολιτική. Η διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας (1864, 1881), οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες της ενσωμάτωσης της Επτανήσου και της Ηπειροθεσσαλίας. γ) Το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα, 1881 – 1909: - Η οικονομική ανάπτυξη, ο εξορθολογισμός της διοίκησης και του κράτους, η εδραίωση του κοινοβουλευτισμού, ο δικομματισμός. - Οι ομογενείς στην Ελλάδα, οι επενδύσεις και τα έργα υποδομών. Στρατιωτικές δαπάνες, δημόσιο χρέος και φορολογία, το δημοσιονομικό πρόβλημα. Το «σταφιδικό ζήτημα». - Η πτώχευση του ελληνικού δημοσίου (1893), η ελληνική εξωτερική πολιτική και ο ελληνοτουρκικός πόλεμος (1897), ο διεθνής οικονομικός έλεγχος, η οικονομική ανάκαμψη και η κρίση νομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος.

Μαθησιακά Αποτελέσματα: 

Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να είναι σε θέση: - Να περιγράφουν τις σημαντικότερες κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές εξελίξεις που διαμόρφωσαν την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας τον 19ο αιώνα - Να έχουν αποκτήσει γνώσεις για τα πιο σημαντικά ιστορικά γεγονότα και φαινόμενα του ελληνικού 19ου αιώνα και τις αντικρουόμενες, πολλές φορές, ερμηνείες τους - Να εξετάζουν και να αναλύουν την ατομική και συλλογική δράση στην ιστορική της συνάφεια - Να παράγουν επιχειρήματα με τα οποία να εξηγούν τα γεγονότα και τις εξελίξεις, τις αιτίες τους, τα αποτελέσματά τους και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές τους - Να αναγνωρίζουν τις πιο σημαντικές ιστορικές συνέχειες και ασυνέχειες της νεότερης ελληνικής πολιτικής ιστορίας - Να συζητούν τις διάφορες όσο και διαφορετικές μεταξύ τους ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του παρελθόντος

Βιβλιογραφία: 

Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Clogg Richard, Συνοπτική Ιστορία της Ελλάδας (1770-2000), εκδ. Κάτοπτρο, Αθήνα 2003
Στέφανος Παπαγεωργίου, Από το γένος στο έθνος. Η θεμελίωση του ελληνικού κράτους (1821-1862), εκδ. Παπαζήσης, Αθήνα 2003.

Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ- ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΛΛΑΣ, Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, ΑΘΗΝΑ 2006
John Petropulos, Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο (1833-1843), εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997.
Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936, τ. Α-Β, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2006.
Γιώργος ∆ερτιλής, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, τ. Α-Β, εκδ. Εστία, Αθήνα 2006.
Γιώργος ∆ερτιλής και Kώστας Kωστής, Θέματα νεοελληνικής ιστορίας, εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη 1991.
Αλέξης Πολίτης, Ροµαντικά χρόνια. Ιδεολογίες και νοοτροπίες στην Ελλάδα του 1830-1880, εκδ. ΕΜΝΕ-Μνήµων, Αθήνα 1998.
Γιώργος Αναστασιάδης, Πολιτική και συνταγματική ιστορία της Ελλάδας (1821-1941), εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη 2001. Κώστας Κωστής, "Τα κακομαθημένα παιδιά της ιστορίας". Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος - 21ος αιώνας, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2013.