Σύγχρονα Θέματα Διεθνούς Πολιτικής

ECTS: 
4
Κωδικός Μαθήματος: 
ΚΕ0Χ31
Κύκλος / Επίπεδο: 
Προπτυχιακό
Υποχρεωτικό / Επιλογής: 
Επιλογής
Περίοδος Διδασκαλίας: 
Χειμερινό
Περιεχόμενο Μαθήματος: 

Το μάθημα εξετάζει την σημερινή διεθνή πολιτική κατάσταση υπό το πρίσμα ορισμένων σημαντικών γεωπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων. Ο στόχος του μαθήματος, που λειτουργεί υπό μορφή σεμιναρίου, είναι να επιτρέψει στους φοιτητές να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους και να αναλύσουν τις κύριες παραμέτρους των διεθνών σχέσεων σήμερα. Το μάθημα δίνει έμφαση στην ανάλυση της πολιτικής, οικονομικής και πολιτικής κατάστασης των βασικών παικτών της διεθνούς σκηνής και στις σχέσεις που διαμορφώνονται μεταξύ τους καθώς και στις επιπτώσεις των σχέσεων αυτών σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο.

Θεματικές ενότητες για το ακαδημαϊκό έτος 2019-20

Η φετινή χρονιά θα εξετάσει ιδιαίτερα δύο παραμέτρους των σύγχρονων διεθνών σχέσεων: τις μεγάλες αλλαγές στην Αφρική και τις προσπάθειες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για συλλογική επίλυση των μεγάλων ζητημάτων της ανθρωπότητας με την υιοθέτηση των 17 Στόχων της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Η σειρά των μαθημάτων έχει ως εξής:

Μάθημα 1. Εισαγωγή. Τι σημαίνει διεθνής πολιτική στον 21ο αιώνα
•    Η διεθνής πολιτική στον 21ο αιώνα. Από το τέλος της ιστορίας και την Αμερικανική μονοκρατορία στον ‘αναρχικό’ κόσμο.
•    Η γεωπολιτική – έννοια και περιεχόμενο.
•    Έθνη, κράτη, θρησκείες, οικονομία στην διεθνή πολιτική.  
•    Ο πόλεμος – ένα παρωχημένο εργαλείο ή η ειρήνη με άλλο τρόπο;
•    Ο περιορισμός της εθνικής κυριαρχίας
•    Ο ρόλος των περιφερειακών οργανισμών στην διαμόρφωση των διεθνών σχέσεων.

Μάθημα 2. Εθνότητες, κράτη και εθνική αυτοδιάθεση
•    Έννοια και όρια της αυτοδιάθεσης των λαών. Μελέτη περιπτώσεων (Αμπχαζία, Ναγκόρνο, Υπερδνειστερία, Νότιο Σουδάν, Κουρδιστάν).
•    Χωριστικά κινήματα και δημοκρατία. Η περίπτωση της Καταλονίας και Σκωτίας.

Μάθημα 3.   Η Μέση Ανατολή.
•    Η διάλυση της ιστορικής Μέσης Ανατολής
•    Το Ισλάμ και οι διαιρέσεις του (Σουνίτες-Σιίτες)
•    Δημοκρατία, κοσμικό κράτος και Ισλάμ.

Μαθήματα 4 -5.  Η Αφρική
•    Η Αφρική ως ιδιαίτερη περίπτωση. Η κληρονομία της αποικιοκρατίας και η αδυναμία δημιουργίας εθνικών κρατών
•    Οι πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις της αποικιοκρατίας
•    Πολυκομματική δημοκρατία και φυλετικές διαφορές (tribalism). Η κυριαρχία του μονοκομματισμού
•    Τα διαλυμένα κράτη (failed states) και οι συνέπειές τους στις διεθνείς σχέσεις
•    Οι αναπτυξιακές μάστιγες της Αφρικής (AIDS, λιμοί, λοιμοί)
•    Αλλαγή του κλίματος και απερήμωση στην Αφρική: ανθρωπογενείς και φυσικές μεταβολές του κλίματος (τα παραδείγματα της Σαχαρικής επέκτασης και της μείωσης των τροπικών δασών)
•    Περιβαλλοντικοί πρόσφυγες και διεθνείς επιπτώσεις της μετακίνησης πληθυσμών

Μαθήματα 6- 7. Οι Στόχοι του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη (Sustainable Development Goals - SDG)
•    Διαμορφώνοντας στόχους για την οικουμένη
•    Οι δυνατότητες της πολυμερούς συνεργασίας στην αλλαγή του μοντέλου πολιτικής
•    Τα μεγάλα ζητήματα της κλιματικής κρίσης

Μάθημα 8.  Ο κινεζικός αιώνας;
•    Η άνοδος της Κίνας στη διεθνή σκηνή.
•    Καπιταλισμός και μονοκομματικό σύστημα.
•    Η κινεζική ενδοχώρα.
•    Γεωπολιτική διάσταση της κινεζικής ηγεμονίας.

Μάθημα 9. Η άλλη Ασία
•    Η Ιαπωνία
•    Η ινδική ιδιαιτερότητα.
•    Δημοκρατία και θρησκείες.
•    Το ASEAN και τα κράτη του - μοντέλο ή εξαίρεση; Υπάρχουν ακόμα οικονομικές τίγρεις;

Μάθημα 10.  Η Λατινική Αμερική
•    Περιφερειακή ενοποίηση και ηγεμονικές βλέψεις (Βραζιλία, Μεξικό)
•    Εθνικισμός, λαϊκισμός, δημοκρατία και ανισότητες στην αμερικανική ήπειρο.

Μάθημα 11-12.  Η Διεθνής Δικαιοσύνη ως εργαλείο διεθνούς πολιτικής
•    Βασικές έννοιες του διεθνούς δικαίου
•    Βασικές έννοιες του δικαίου της θάλασσας
•    Τα διεθνή δικαστήρια και ο ρόλος τους

Μάθημα 13. Ανακεφαλαίωση

Μαθησιακά Αποτελέσματα: 

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές: θα έχουν πλήρη εικόνα των βασικών παραμέτρων που διέπουν τις διεθνείς σχέσεις στη σύγχρονη εποχή. θα γνωρίζουν και θα μπορούν να αναλύσουν τον τρόπο συμερπιφοράς των μεγάλων δρώντων στη διεθνή σκηνή. θα μπορούν να συγκρίνουν τις πολιτικές και θέσεις των κρατών στις διεθνείς σχέσεις βάσει των συμφερόντων τους θα έχουν βελτιώσει την ικανότητά τους να αναζητήσουν, προετοιμάσουν και συντάξουν μια ολοκληρωμένη επιστημονική εργασία.

Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών: 
Δεδομένου ότι το μάθημα είναι σεμιναριακού χαρακτήρα η τακτική παρουσία των φοιτητών κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων είναι κρίσιμη. Ο κάθε φοιτητής αναμένεται να συντονίσει την συζήτηση στην τάξη σε τουλάχιστον μια περίπτωση. Το μάθημα περιλαμβάνει την προετοιμασία εργασίας (μέχρι 10 σελίδες) σε θέμα που συμφωνείται με τον διδάσκοντα και παραδίδεται μέσα στον Νοέμβριο. Η εργασία παρουσιάζεται από τον φοιτητή τον Δεκέμβριο. Ο φοιτητής εξετάζεται στην εργασία του αυτή σε προφορική εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Οι φοιτητές είναι υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν σε ομαδική προετοιμασία αντιπαράθεσης θέσεων (debate). Κατά το τρέχον έτος θα διεξαχθούν οι ακόλουθες συζητήσεις: • Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση των λαών – όρια και προϋποθέσεις (Νοέμβριος 2018) • Πρέπει να επεμβαίνουμε σε τρίτα κράτη για να προλάβουμε ανθρωπιστικές κρίσεις/επιθέσεις (Δεκέμβριος 2018) • Πολυμερείς οργανισμοί ή διμερείς σχέσεις; Η περιφερειακή συνεργασία ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης (Ιανουάριος 2019). Η βαθμολογία υπολογίζεται ως εξής: 20% συμμετοχή στο μάθημα, 20% συμμετοχή στην συζήτηση 30% εργασία και παρουσίαση και 30% τελική εξέταση.
Βιβλιογραφία: 
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Σε κάθε μάθημα θα παρέχεται στους φοιτητές αρθρογραφία και άλλο διδακτικό υλικό για τη συγκεκριμένη θεματική. Πέραν αυτού τα παρεχόμενα βιβλία είναι:
Σωτ. Νταλλής: Από τις διεθνείς σχέσεις στη διεθνή πολιτική. Εκδόσεις Παπαζήση, 2014.
Heywood, Andrew: Διεθνείς σχέσεις και πολιτική στην παγκόσμια εποχή. 1η έκδοση, 2013, Εκδόσεις Κριτική.
 
Άλλη συνιστώμενη βιβλιογραφία περιλαμβάνει:
Braden, Kathleen E. – Shelley, Fred M: Παγκόσμια Γεωπολιτική. 2η έκδοση. 2009), PRINTA ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΕΚΔΟΤΙΚΗ - ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΤΑΚΗΣ Art,
Robert – Jervis, Robert: ‘International Politics: Enduring Concepts and Contemporary Issues’ (11th Edition), Pearson eds. 2012. ISBN-10: 0205851649.
 
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Art, Robert – Jervis, Robert: ‘International Politics: Enduring Concepts and Contemporary Issues’ (11th Edition), Pearson eds. 2012. ISBN-10: 0205851649.
Braden, Kathleen E. – Shelley, Fred M: ‘Engaging Geopolitics’. 1999. Taylor & Francis Ltd. ISDN 10 0582035651
Heywood, Andrew: Global Politics (Palgrave Foundations series). Palgrave Macmillan. 2011. ISBN10 1403989826.