Θέματα Σύγχρονης Πολιτικής Φιλοσοφίας

Διδάσκοντες: 
ECTS: 
4
Κωδικός Μαθήματος: 
ΚΕ0Ε44
Κύκλος / Επίπεδο: 
Προπτυχιακό
Υποχρεωτικό / Επιλογής: 
Επιλογής
Περίοδος Διδασκαλίας: 
Χειμερινό
Περιεχόμενο Μαθήματος: 

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τις σύγχρονες τάσεις της πολιτικής φιλοσοφίας και η συστηματική διερεύνηση τους. Η ανάλυση της νεομαρξιστικής σκέψης και η απήχηση που αποκτά εκ νέου η κριτική θεωρία για την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών διατήρησης ενός καταναλωτικού τρόπου ζωής αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα της σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας. Η αντιπαράθεση φιλελευθερισμού-κοινοτισμού, παρότι πήρε διαστάσεις στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 90’, έχει σήμερα ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί παραμένει επίκαιρη, ειδικά στο σκέλος της επιτυχημένης κριτικής που ασκήθηκε στη φιλελεύθερη σκέψη για παραμέληση των κοινωνικών δυναμικών και των συλλογικών συμφερόντων. Η συζήτηση για τα όχι πάντοτε ευδιάκριτα φιλοσοφικά όρια ελευθερισμού και αναρχίας γίνεται για να ανιχνεύσει τις ενδεχόμενες εκφάνσεις της ριζοσπαστικής πολιτικής φιλοσοφίας της τελευταίας και τις διαφορές της από την αποθέωση του ελευθεριακού ατομικισμού. Παρότι ο στόμφος με τον οποίο ο Fukuyama διακήρυττε το ‘τέλος της ιστορίας’ έχει μάλλον υποχωρήσει στις μέρες μας, το θέμα της χρησιμότητας της ιδεολογικής αντιπαράθεσης επανέρχεται δριμύτερο στην πολιτική φιλοσοφία, ιδιαίτερα σε συνθήκες ‘μεταδημοκρατίας’. Υπάρχουν πολύ διαφορετικές φιλοσοφικές προσεγγίσεις ως προς την πολυπολιτισμικότητα. Η εξέταση όμως της επιβολής ή όχι ορίων στη μη πολιτικά φιλελεύθερη πολιτισμική έκφραση για λόγους προάσπισης των ατομικών δικαιωμάτων έχει αποκτήσει διαστάσεις σύγχρονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Τέλος, ένα ακόμη επίκαιρο θέμα σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας αποτελεί και η δομική αντίθεση μεταξύ της μεταμοντέρνας πολιτικής φιλοσοφίας και της σκέψης της νεωτερικότητας. Η συμβολή και οι αδυναμίες της μετανεωτερικής σκέψης αξίζουν επισταμένη ανάλυση και προσοχή.

Μαθησιακά Αποτελέσματα: 

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος και των διαλέξεων οι φοιτήτριες/τες θα μπορούν:

Να αναγνωρίζουν τη σημασία μερικών από τα πιο βασικά θέματα της σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η θεωρητική τους πραγμάτευση στην πολιτική ζωή και την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Να επισημαίνουν την ύπαρξη διαφορετικών προσεγγίσεων, με ιδιαίτερη λογική και συμβολή στην πραγμάτευση των θεμάτων αυτών, χωρίς να φείδονται αξιολογικών και πολιτικών κρίσεων για την κάθεμία από αυτές, αρκεί η κρίση τους να είναι στοιχειοθετημένη.

Να συλλέξουν και να κατηγοριοποιήσουν τα βασικά σημεία των θεωρητικών οπτικών των έξι θεμάτων. Να μπορέσουν με βάση την κατηγοριοποίηση αυτή να κρίνουν τα συγκεκριμένα ρεύματα προσέγγισης κάθε θέματος και να επιχειρήσουν -εάν το επιθυμούν- μια εξατομικευμένη ανασύνθεση επιχειρημάτων για την καλύτερη ανάλυση των επίκαιρων θεμάτων πολιτικής φιλοσοφίας που παρατίθενται.

Βιβλιογραφία: 

Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Mπαλιμπάρ Eτιέν, Η φιλοσοφία του Μαρξ, Νήσος, Aθήνα 1996.
Λεφέβρ Ζαν-Πιερ & Μασερί Πιερ, O Έγελος και η κοινωνία, Εστία, Aθήνα 1998.

Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Χέγκελ, Ο Λόγος στην ιστορία. Εισαγωγή στη φιλοσοφία της ιστορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα 2006.
Μαρξ Καρλ, Το εβραϊκό ζήτημα, Οδυσσέας, Αθήνα 1978.
Hegel-Feuerbach-Marx, Κράτος και θρησκευτική συνείδηση, Έρασμος, Αθήνα 2000.
Λέβιτ Καρλ, Από τον Χέγκελ στον Νίτσε. Το επαναστατικό ρήγμα στη σκέψη του δέκατου ένατου αιώνα, 2 τόμοι, Γνώση, Αθήνα 1987.
Σαρτρ Ζαν-Πωλ, Το πρόβλημα της μεθόδου, Εξάντας, Αθήνα 1975.
Μερλώ-Ποντύ Μωρίς, Οι περιπέτειες της διαλεκτικής, Ύψιλον, Αθήνα 1984.
Αλτουσέρ Λουί, Για τον Μαρξ, Γράμματα, Αθήνα 1978.
L. Althusser, E. Balibar, R. Establet, P. Macherey, J. Rancière, Να διαβάσουμε το ‘Κεφάλαιο’, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003.
Ντεριντά Ζακ, Φαντάσματα του Μαρξ, Εκκρεμές, Αθήνα 1995.
Βενσάν Ζαν-Μαρί, Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η κριτική θεωρία, Επίκουρος, Αθήνα 1977.
Πλάγγεσης Γιάννης, Νεότερη πολιτική και κοινωνική φιλοσοφία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2009.